Ook dit jaar begon met treurig erfgoednieuws: de Vondelkerk in Amsterdam werd door brand geruïneerd - hoogstwaarschijnlijk ten gevolge van vuurwerk. De kerk uit 1872 is architectonisch van groot belang als hoogtepunt in het neogotisch oeuvre van Pierre Cuypers en tevens stedenbouwkundig focuspunt van de Vondelstraat. De Vrienden van Stadsherstel zijn een actie gestart om herstel van de kerk te steunen.
Help mee met herstel van de vondelkerk
Na de brand van 1 januari zijn de vieringtoren en de hoofdkappen van de Vondelkerk verwoest. De muren zijn gelukkig in stand gebleven, evenals de west- en oosttorens en hopelijk een deel van de gewelven. Hoe groot de schade werkelijk is moet natuurlijk nog uit onderzoek blijken. Vooralsnog lijkt herstel van dit belangrijke rijksmonument zeker mogelijk.
In 1904 gingen de vieringtoren en de kappen ook al door brand verloren. Onder leiding van Jos Cuypers, de zoon van, is de kerk kort daarna hersteld en is de toren vernieuwd. In 1978 werd de kerk voor de katholieke eredienst gesloten, maar na een reddingsactie en restauratie fungeerde het gebouw volop als sociaal-cultureel centrum.
Richting herstel
Heemschut Amsterdam ondersteunt van harte de oproep van het Cuypersgenootschap aan het gemeentebestuur om zich samen met eigenaar Stadsherstel in te zetten voor herstel en restauratie van de kerk. Ook wat Heemschut Amsterdam betreft dient daarbij een zo volledig mogelijk herstel van de kerk zoals die in 1905 is herbouwd uitgangspunt te zijn.
Daarbij wijzen we ook graag naar de crowdfundingsactie van de Vrienden van Stadsherstel, ‘help mee om de “Notre-Dame van Amsterdam” weer op te bouwen’.
Vondelkerk in Amsterdam na de brandAndere Vuurwerkslachtoffers
Helaas is het drama van de Vondelkerk niet uniek. De laatste jaren worden we stelselmatig geconfronteerd met het verlies van Rijksmonumenten tijdens of rond de nieuwjaarsnacht. Vorig jaar werd een rijksbeschermde houthandel in Stadskanaal verwoest en brandde in Limburg het kasteel van Heel af. Op 1 januari 2023 brandde de congregatiekapel in Veghel af, tevens een bijzonder ontwerp van Pierre Cuypers. Tot op heden is, in tegenstelling tot de Vondelkerk waar we mogen vertrouwen op de kennis, kunde en liefde van de (vrienden van) Stadsherstel Amsterdam, nog geen enkel zicht op herstel van deze belangrijke kapel.
Vuurwerkverbod
Vuurwerk vormde afgelopen jaren een gevaar voor ons erfgoed, meermaals met dramatische afloop. Heemschut steunt daarom een snelle invoering van het vuurwerkverbod mét bijbehorende handhaving. We hopen daarmee op een einde aan een nieuwjaartraditie van brandende monumenten.
Kapel in Veghel na de brand in 2023