Binnengasthuisterrein, Amsterdam

Commissie Amsterdam

Het Binnengasthuisterrein is een uniek stukje binnenstad met een rijke geschiedenis. Op dit terrein, een voormalig kloostercomplex dat sinds de Reformatie tot circa 1980 als ziekenhuis in gebruik is geweest, worden twee 19e-eeuwse panden door sloop bedreigd. De Faculteit der Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam wil namelijk in de driehoek Nieuwe Doelenstraat, Binnengasthuisstraat en Vendelstraat; een deel van het voormalige Zusterhuis en de Tweede Chirurgische Kliniek, een nieuwe bibliotheek bouwen. Heemschut zet zich met andere organisaties in voor het behoud van dit complex dat van groot cultuur- en architectuurhistorisch belang is.

Van 2 december 2008 tot en met 12 januari 2009 ligt het ontwerp beschikking voor de monumentenvergunning voor het Binnengasthuisterrein ter inzage.

11 januari 2009 dient Heemschut een zienswijze in bij het Dagelijks Bestuur van Stadsdeel Centrum. In de brief maakt de Commissie Amsterdam haar zienswijze kenbaar tegen de ontwerpbeschikking op de aanvraag om vergunning ex artikel 11 van de Monumentenwet 1988 (monumentenvergunning) voor het transformeren van het gebouwgedeelte Nieuwe Doelenstraat 15 / Vendelstraat 8 en op het na sloop van het gebouwgedeelte Binnengasthuisstraat 19 / Vendelstraat 2 vrijgekomen terrein oprichten van één gebouw. Heemschut is van mening dat de plannen van de universiteit ernstige schade toebrengen aan de historische structuur van het gebied en zullen leiden tot sloop en aantasting van twee rijksmonumenten, zonder dat op overtuigende wijze is aangetoond dat nieuwbouw van de universiteitsbibliotheek op deze locatie de enige optie is.

12 januari 2009 heeft Stadsdeel Centrum de door de Universiteit van Amsterdam gevraagde monumentenvergunning verleend, waardoor de rijksmonumenten Tweede Chirurgische Kliniek en Zusterhuis gesloopt, respectievelijk ingrijpend verbouwd kunnen worden ten bevoeve van een nieuwe bibliotheek voor de Faculteit der Geesteswetenschappen.

2 maart 2009 dient Heemschut samen met het Cuypersgenootschap een zienswijze in tegen het ontwerpbesluit voor vrijstelling ex artikel 19. lid 2 WRO, in het kader van de aanvraag om bouwvergunning voor het Binnengasthuis. Bedoeling van de aanvraag is om bebouwing ter plaatse van de aanwezige binnenhof in het gebouwencomplex, bestaande uit Tweede Chirurgische Kliniek en Zusterhuis van het voormalige Binnengasthuis, mogelijk te maken. Het verdwijnen van het binnenhof betekent een forse aantasting van de kenmerkende hovenstructuur van het Binnengasthuisterrein.

23 maart 2009 tekent Heemschut beroep aan bij de Rechtbank Amsterdam tegen het besluit van Stadsdeel Centrum om de door de Universiteit van Amsterdam gevraagde monumentenvergunning te verlenen. De commissie Amsterdam is van mening dat het stadsdeel geen zorgvuldige afweging heeft gemaakt tussen de belangen van de monumenten en die van de Universiteit van Amsterdam.

9 juli 2009 besluit Stadsdeel Centrum tot wijziging van het besluit van dd. 12 januari 2009, waarbij aan het College van Bestuur van de Universiteit van Amsterdam een monumentenvergunning is verleend.

11 februari 2010 dient Heemschut samen met het Cuypersgenootschap een aanvullende zienswijze in bij het Dagelijks Bestuur van Stadsdeel Centrum op het ontwerpbesluit voor vrijstelling ex artikel 19, lid 2 WRO, in het kader van de aanvraag om bouwvergunning voor het Binnengasthuis. Aanleiding is de aanvulling op de ruimtelijke onderbouwing, onder andere ten gevolge van de ingediende zienswijzen op het ontwerpbesluit.

1 maart 2010 verleent Stadsdeel Centrum de vrijstelling ex artikel 19, lid 2 WRO. Beroep is alleen mogelijk na het verlenen van de bouwvergunning.

4 juni 2010 vraagt de Rechtbank Amsterdam, sector Bestuursrecht Algemeen, Stadsdeel Centrum om nadere gegevens. Het betreft hier hoofdzakelijk de door het stadsdeel en de Universiteit van Amsterdam onderzochte alternatieven voor de nieuwe bibiliotheek op het Binnengasthuisterrein.

9 juni 2010 heeft de Rechtbank Amsterdam in een tussenvonnis in de rechtszaak over de sloopvergunning besloten het onderzoek te heropenen. Hiermee is de sloop van monumenten op het Binnengasthuisterrein weer even van de baan.

31 maart 2011 wordt bekend dat de Rechtbank Amsterdam het beroep tegen het verlenen van de monumentenvergunning door Stadsdeel Centrum voor de sloop van twee rijksmonumenten, de Chirurgische Kliniek en het Zusterhuis, op het Binnengasthuisterrein gegrond verklaard. Dit betekent dat de Universiteit van Amsterdam op deze plaats geen nieuwe universiteitsbibliotheek mag bouwen. De uitspraak van de rechtbank is een grote overwinning voor de tegenstanders van de sloopplannen, de Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad, het Cuypersgenootschap, Heemschut en twee bewonersorganisaties. De Rechtbank Amsterdam stelt dat het Dagelijks Bestuur van Stadsdeel Centrum niet deugdelijk heeft gemotiveerd waarom sloop zou moeten plaatsvinden. Ook heeft het Dagelijks Bestuur volgens de rechter niet goed gemotiveerd waarom het belang van de universiteit hier zou moeten prevaleren. Heemschut is van mening dat een bibliotheek ook in de twee rijksmonumenten kan worden gerealiseerd als de digitalisering van het boekenbestand zijn beslag krijgt. Het stadsdeel kan nog in beroep gaan bij de Raad van State. De kans op succes is echter gering gezien de zorgvuldige wijze, waarop de uitspraak van de rechtbank is geformuleerd. Heemschut gaat ervan uit, dat het stadsdeel de uitspraak zal respecteren en in overleg zal gaan met de universiteit om tot een nieuw plan te komen met behoud en herbestemming van de twee monumenten.

29 april 2011 laten de Universiteit van Amsterdam en het Stadsdeel Centrum weten in hoger beroep te gaan bij de Raad van State tegen de uitspraak van de rechtbank over de bouw van een nieuwe Universiteitsbibliotheek - annex studiecentrum -  voor de Faculteit der Geesteswetenschappen op het Binnengasthuisterrein.

28 maart 2012 maakt de UvA bekend dat zij bereid is om onder voorwaarden af te zien van het plan om twee rijksmonumenten gedeeltelijk te slopen voor de bouw van een nieuw studiecentrum annex bibliotheek op het Binnengasthuisterrein. Het dagelijks bestuur van stadsdeel Centrum heeft aangegeven om met gebruik van zijn bevoegdheden hieraan mee te willen werken. Het gaat hierbij om onder andere het zo snel mogelijk verlenen van benodigde vergunningen aan de UvA, voor een betaalbaar plan, en om acceptatie van gedeeltelijke bebouwing van het binnenhof achter de Tweede Chirurgische kliniek.

Website Cuypersgenootschap

Website Vereniging Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad

Zienswijze Heemschut aan Dagelijks Bestuur Stadsdeel Centrum, 11 januari 2009

Zienswijze Heemschut en Cuypersgenootschap aan Dagelijks Bestuur Stadsdeel Centrum, 2 maart 2009

Beroepschrift Heemschut aan Rechtbank Amsterdam, 23 maart 2009

Zienswijze Heemschut aan Dagelijks Bestuur Stadsdeel Centrum, 11 februari 2010

Artikel Het Parool, 9 juni 2010

Uitspraak Rechtbank Amsterdam, 31 maart 2011

nieuwsbericht UvA, 29 april 2011

nieuwsbericht Stadsdeel Centrum, 29 april 2011

nieuwsbericht UvA, 28 maart 2012

U kunt Heemschut op diverse manieren helpen. Dit varieert van het lid worden van de bond tot het zelf actie voeren voor bedreigd erfgoed. Daarnaast kunt u Heemschut ook steunen door te schenken of na te laten.

Erfgoedvereniging Heemschut

 Nieuwezijds Kolk 28
1012 PV Amsterdam
 020 622 52 92 of 06-41392195
 info@heemschut.nl

Volgt u ons al?

Copyright © 2017 Heemschut / e-Vision.nl / Alle rechten voorbehouden.