Nijverdal is een echte industrienederzetting. De naam is een samentrekking van Nijverh(heid) in het (Regge)dal. Vanaf 1836 werden hier calicots (gebleekte witte effen katoentjes) afkomstig uit Twente tijdelijk opgeslagen in pakhuizen voor later vervoer naar Amsterdam, Haarlem en uiteindelijk Nederlands-Indië. In hetzelfde jaar stichtte de Engelse textielpionier Thomas Ainsworth hier een textielfabriek met kettingsterkerij, vlasspinnerij en modelweverij. Het bedrijf van Ainsworth kwam rond 1850 in handen van de broers Salomonson. Zij verwierven het predicaat Koninklijk en zo ontstond de Koninklijke Stoom Weverij (KSW) en Koninklijke Stoom Blekerij (KSB). In 1957 ging het textielbedrijf na een fusie verder onder de naam Koninklijke textielfabrieken Nijverdal-Ten Cate.
In Nijverdal is het textielverleden nog overal te zien. Zo is er natuurlijk de kenmerkende schoorsteen van de stoomblekerij en het machinehuis van de stoomweverij aan de Grotestraat (beiden rijksmonument). Een beperkt aantal fabrieksgebouwen heeft een (Rijks)monumentenstatus.
In Nijverdal moeten komende jaren veel woningen worden gebouwd. De voormalige fabrieksterreinen zijn sleutellocaties voor deze woningbouwopgave. Daarnaast heeft de nog bestaande Ten Cate fabriek plannen voor uitbreiding. Dit betekent ook grote veranderingen voor het industrieel erfgoed.
Sinds 2021 werkt Heemschut Overijssel nauw samen met de Historische Kring Hellendoorn-Nijverdal (HKHN) om het industrieel erfgoed van de textielindustrie veilig te stellen. We participeren actief in de plannen en zitten aan tafel bij de gemeente Hellendoorn. Voor een aantal gebouwen doen we een monumentenaanvraag. Bij bestaande monumenten proberen we te zorgen dat deze zo goed mogelijk worden ingepast in de planvorming.
Om een beter beeld te krijgen van het aanwezige erfgoed hebben we in 2023 en 2025 verschillende waardenstellingen gemaakt en aangeboden aan de gemeente. Hieruit kwam naar voren welke onderdelen nog onvoldoende beschermd zijn. Zo hebben we de gemeente geadviseerd om de volgende gebouwen aan te wijzen als gemeentelijk monument:
Benieuwd naar onze waardenstelling? Download de pdf onderaan deze pagina.
De Monumentencommissie van de gemeente Hellendoorn heeft onze waardenstellingen besproken. Deze commissie heeft vervolgens bij het College van B & W aangedrongen op het behoud van meer waardevolle bouwdelen van de textielfabriek KSW aan de Grotestraat. Dat heeft gewerkt: de gemeente gaf in 2025 erfgoedorganisatie BOEI de opdracht om een nieuwe en uitgebreide waardenstelling te maken. Mede op basis van dit rapport is er voor één van de fabriekscomplexen een aangepast plan gemaakt. In dit plan worden meer bouwhistorisch waardevolle fabrieksdelen behouden dan in het oorspronkelijke bouwplan.
Iedereen kan meehelpen om erfgoed te beschermen - ontdek hier hoe jij eenvoudig kan bijdragen aan Heemschut.
Cookies
Maak een keuze tussen het accepteren van alleen functionele cookies (deze zijn noodzakelijk) en optionele analytics cookies waarmee wij deze website kunnen verbeteren. Lees meer op privacy & cookies.
