Houtzagerij Nooit Gedacht is een overblijfsel van de bloeiende scheepvaart en houtindustrie in de veenkoloniën. Volgens de gevelsteen is de houtzagerij opgericht in 1875 door H.P. Geertsma. Hij gaf opdracht een stoomhoutzaagmolen te bouwen langs het Ommelanderdiep. In 1888 kreeg het bedrijf een nieuwe eigenaar en werd in de houtzagerij een stoomketel geplaatst. Vanaf 1913 tot de sluiting in 1992 exploiteerde de firma H. & R. Schuring de Stoomhoutzagerij.
Houtzagerij Nooit Gedacht is een rijksmonumentaal complex en is één van de laatst overgebleven stoomhoutzagerijen in Nederland. Het complex bestaat uit de houtzagerij, een schoorsteenpijp, een directeurswoning, een loonwerkershuisje en een houtschuur. Vooral het interieur van de houtzagerij is bijzonder. De inventaris, waaronder de machinerie en stoomketels, is nog bijna volledig aanwezig.
Door gebrek aan onderhoud verkeert Houtzagerij Nooit Gedacht in vervallen staat. Sinds 2020 is Heemschut Groningen is in overleg met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeente Pekela over de staat van de houtzagerij. In 2021 hebben we de gemeente Pekela via een handhavingsverzoek officieel gevraagd om het verval een halt toe te roepen. Er is inmiddels een onafhankelijke verkenner aangesteld die de kansen voor Nooit Gedacht moet onderzoeken. In dit dossier werkt Heemschut samen met het Cuypersgenootschap.
In 2026 werd bekend dat er een onderzoek komt om te kijken hoe het rijksmonument in ere hersteld kan worden en of er een nieuwe bestemming voor het bijbehorende terrein kan komen. De ambitie is om de stoomhoutzagerij te renoveren en de balkenvijver weer te herstellen. De eerste stap is om de houtzagerij wind- en waterdicht te maken om verder verval te voorkomen. Daarnaast moeten de bomen en struiken, die het gebouw hebben overwoekerd worden verwijderd. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de Provincie Groningen hebben subsidie beschikbaar gesteld voor het onderzoek en de werkzaamheden. Stichting Roemte Groningen is inmiddels gestart met een herbestemmingsonderzoek. Heemschut en het Cuypersgenootschap blijven de ontwikkelingen in de gaten houden.
De directeurswoning met kantoor is inmiddels verkocht en door een particulier gerestaureerd.
Foto's: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (Otto Brinkkemper)
