Wie denkt aan Amsterdam, denkt aan de Amsterdamse grachten. De grachtengordel is aangelegd in de zeventiende eeuw en loopt in een halve maan om de binnenstad heen. Zo ontstaat een kenmerkend patroon van straten, kades en bruggen. Aan weerszijde van het water staan bomenrijen en karakteristieke grachtenpanden met daarachter gesloten binnentuinen.
Tegenwoordig zijn de grachten UNESCO-werelderfgoed. Veel toeristen komen speciaal voor de grachtengordel naar Amsterdam. Toch zijn er in de loop van de twintigste eeuw verschillende plannen geweest om de grachten te dempen en historische panden te slopen.
Een berucht plan voor herontwikkeling van de Amsterdamse binnenstad is Plan Kaasjager. Dit plan wordt in 1954 gepresenteerd door hoofdcommissaris Kaasjager. Het plan bevat de demping van onder andere de Singel en sloop van een groot aantal historische panden. Dit alles zou noodzakelijk zijn voor de ‘cityvorming’ (een proces waarbij de woonfunctie van de binnenstad wordt vervangen door economische functie), verkeersdoorstroming en parkeergelegenheid. Heemschut spreekt zich – samen met vele anderen – uit tegen de plannen. Zo benadrukken we de belangen van de voetganger en stellen we voor de woonfunctie van de binnenstad te versterken. Het verkeersprobleem kan men beter oplossen door verkeer in de binnenstad te beperken en parkeergelegenheid aan de rand van de stad te bieden.
De nieuwe Nota Binnenstad van de gemeente Amsterdam gaat gelukkig niet in zee met het plan Kaasjager. De gemeente erkend de bijzondere schoonheid van de stad. Ook ziet men het dempen van grachten niet als oplossing van het verkeersvraagstuk, omdat het stadsschoon dan op ontoelaatbare wijze zou worden aangetast.
Veel mensen kennen de ‘Slag om de Nieuwmarkt’. In 1975 kwam het tot een hevige confrontatie tussen de politie en de krakers die zich verzette tegen grootschalige sloop. De strijd om de Nieuwmarktbuurt begint echter al in de jaren ’50 met het Wederopbouwplan voor de nieuwmarktbuurt. In dit plan zouden maar liefst 58 monumenten worden opgeofferd voor de aanleg van de metro en snelweg. Het stratenplan zou ingrijpend veranderen.
Samen met het Genootschap Amstelodamum, Vereniging Hendrick de Keyser en het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap sprak Heemschut zich in een gezamenlijk raadsadres uit tegen de plannen. Heemschutbestuurder en bekende stadsbeschermer Geurt Brinkgreve was de voorman van het protest. Brinkgreve hield een (destijds) vernieuwend pleidooi voor de restauratie van de binnenstad. Met de restauratie van Huis de Pinto, dat midden op de geplande snelweg stond, saboteerde hij niet alleen de gemeentelijke plannen, maar liet hij ook zien dat restauratie mogelijk én rendabel is.
Voor de metrolijn werd uiteindelijk veel gesloopt, maar in 1972 zette de gemeenteraad een streep door de plannen voor de autoweg. In 1975 kwam er definitief ander beleid voor stadsvernieuwing met meer respect voor de historische bebouwing.
Eind jaren ’60 vat de gemeente Amsterdam tevens het plan om de Jordaan te saneren. Driekwart van de Jordaan moest wijken voor grootschalige nieuwbouw. Al snel vormen buurtbewoners de actiegroep Jordaad om zich te verzetten tegen de plannen. Heemschut ondersteunt de actiegroep in haar verzet. Een jaar later trekt de wethouder zijn ‘schetsplan’ gelukkig weer in.
Cookies
Maak een keuze tussen het accepteren van alleen functionele cookies (deze zijn noodzakelijk) en optionele analytics cookies waarmee wij deze website kunnen verbeteren. Lees meer op privacy & cookies.
