Gered erfgoed: vijzelgemaal bij Ede

Vijzelgemaal

Dwarsweg, Ede • Werkgroep Post '65, Commissie Gelderland

Dit betonnen gemaal bevindt zich in het Kees van Lohuizenpark in Ede en was ooit onderdeel van een waterzuiveringsinstallatie. Na de Tweede Wereldoorlog krijgt vrijwel elk dorp in de gemeente Ede een eigen rioolwater-zuiverinsintallatie (RwZi). Dit vijzelgemaal is ook in die tijd tot stand gekomen en is een voorbeeld van Post ’65-architectuur (architectuur van de periode 1965-1990).

Vooral de Brutalistische stijl maakt dit vijzelgemaal bijzonder. Het robuste bouwwerk is opgebouwd uit geometrische betonnen vormen: een driehoek, rechthoek, trapezium, cilinder en kegel.

Bedreigd en gered

In februari 2024 ontstond op sociale media commotie over de plannen van waterschap Vallei en Veluwe voor herontwikkeling van het Kees van Lohuizenpark. Het vijzelgemaal zou in deze plannen mogelijk worden gesloopt. Heemschut Gelderland deed daarom in samenwerking met de Heemschut Werkgroep Post ’65 een monumentenaanvraag bij de gemeente.

Het vijzelgemaal was al opgenomen in de Post ’65 inventarisatie van de gemeente Ede. De gemeente plaatste het gemaal dan ook onder voorbescherming. In november 2024 liet de gemeente weten het vijzelgemaal aan te wijzen als gemeentelijk monument.