Heemschut Amsterdam heeft onlangs de status van gemeentelijk monument aangevraagd voor het ensemble van 18 woonhuizen in de Tweede Oosterparkstraat. Het gaat om de huisnummers 237 tot en met 271. De panden worden weliswaar beschouwd als beeldbepalend (orde 2), maar een recent verleende vergunning laat zien dat deze status onvoldoende bescherming biedt. Heemschut Amsterdam is van mening dat dit unieke rijtje beschermd dient te worden als gemeentelijk monument.
Sinds de Oosterparkbuurt in 1977 werd aangewezen als stadsvernieuwingsgebied met een eigen projectorganisatie (stadsdelen bestonden nog niet), is er veel gebeurd. De gemeente kocht hier veel particuliere woningen aan en droeg ze voor renovatie of sloop-nieuwbouw over aan corporaties. Helaas werd ook de Bonifatiuskerk gesloopt ten behoeve van sociale woningbouw. Vlakbij bleef echter een deel van de Tweede Oosterparkstraat uit 1883-1888 vrijwel onaangetast.
Bijzonder aan dit rijtje van 18 particuliere burgerwoonhuizen zijn de voortuinen en de zeer gevarieerde, schilderachtige architectuur uit het laatste kwart van de negentiende eeuw. De stijl is eclectisch met hier en daar duidelijke neorenaissance onderdelen. De voorgevels zijn voorzien vensters onder gemetselde strekken of bogen, met of zonder sluistenen, frontons en gestucte omlijstingen, gemetselde en houten lijsten, banden in het metselwerk, muurankers en balkons. Die rijke detaillering werd door architecten en andere bouwkundigen veelal ontleend aan architectonische hand- en ordeboeken.
De Maatschappij tot Exploitatie van Bouwterrein bezat veel grond in dit toenmalig uitbreidingsgebied en fungeerde als ontwikkelaar. Een van de aandeelhouders was Coenraad Wiegand (1829-1907), opgeleid tot timmerman, maar later vooral werkzaam als ontwerper en aannemer, en als makelaar. Door de grote vraag gingen kleine en grotere speculatieve bouwers een steeds belangrijkere rol spelen. Vooraanstaande architecten toonden weinig waardering voor de nogal marktgerichte bouw. Ondernemende timmerlieden, aannemers en andere bouwkundigen konden aan de vraag voldoen.
Aan deze negentiende-eeuwse architectuur wordt helaas nog weinig aandacht besteed, veelal gaat de belangstelling uit naar bouwwerken van bekende architecten, terwijl Wiegand geen onverdienstelijk ontwerper was.
De panden zijn, ondanks hun kwetsbare architectuur, goed bewaard gebleven. Twee opvallende bewoonsters waren Klaartje Walvis, schrijfster van een aangrijpend oorlogsdagboek, en de bekende Marga Minco, die hier met haar gezin lang heeft gewoond.
Beeld: Alf van Beem, Wikimedia Commons / Bouwtekening huisnummers 255-261, Stadsarchief Amsterdam.
Cookies
Maak een keuze tussen het accepteren van alleen functionele cookies (deze zijn noodzakelijk) en optionele analytics cookies waarmee wij deze website kunnen verbeteren. Lees meer op privacy & cookies.
